Parkinson hastalığında halüsinasyon ve hafıza sorunlarının biyolojik mekanizmalarını araştıran bilim insanları, hastaların tamamen uyanık oldukları sırada beyinlerinde uykuya benzeyen yavaş elektriksel dalgaların oluştuğunu belirledi. Science Translational Medicine dergisinde 11 Kasım 2026’da yayımlanan çalışma, bu dalgaların halüsinasyonlar ve bilişsel performansın azalmasıyla ilişkili olabileceğini ortaya koydu. Beyinde dopamin üreten sinir hücrelerinin kaybıyla ilerleyen Parkinson hastalığı, titreme, kas sertliği ve hareketlerde yavaşlama gibi motor belirtilerin yanında hafıza, dikkat ve algılama sorunlarına da yol açabiliyor. Yeni bilimsel çalışma, bu motor dışı belirtilerle ilişkili olabilecek uyku benzeri beyin aktivitesine odaklandı.
114 kişinin beyin aktivitesi incelendi
Araştırmacılar, bunama tanısı bulunmayan 84 Parkinson hastası ile 30 sağlıklı yaşlı bireyin beyin aktivitesini elektroensefalografi (EEG) yöntemiyle kaydetti. Parkinson hastalarından 37’sinde, çevrede bulunmayan bir kişinin varlığını hissetme veya görsel yanılsama yaşama gibi halüsinasyon deneyimleri bildirildi. Araştırma, Fosco Bernasconi ve çalışma arkadaşları tarafından yürütüldü; 11 Kasım 2026 tarihinde Science Translational Medicine dergisinde yayımlandı. Makalenin DOI numarası 10.1126/scitranslmed.aec1215.
Beyin uyanıkken uyku benzeri dalgalar oluşuyor
Göz kırpma analizleri katılımcıların kayıt süresinin yüzde 94’ünden fazlasında uyanık olduklarını gösterdi. Buna rağmen Parkinson hastalarının beyinlerinde sağlıklı katılımcılara kıyasla daha sık uykuya benzeyen yavaş elektriksel dalgalar kaydedildi. Bu bulgu, beynin bütünüyle uykuya geçtiği anlamına gelmiyor. Bilim insanları, bazı beyin bölgelerinin uyanıklık sırasında kısa süreli olarak uykuya benzeyen elektriksel etkinlik gösterebildiğini değerlendiriyor.
Halüsinasyonlarda dalga genliği, hafızada dalga sıklığı öne çıktı
Halüsinasyon deneyimi bildiren hastalarda teta ve delta frekansındaki yavaş dalgaların genliği diğer Parkinson hastalarına ve sağlıklı katılımcılara göre daha yüksekti. Teta aralığındaki uyku benzeri dalgaların daha sık ortaya çıkması ise çalışma belleği ve kelime hatırlama testlerindeki daha düşük performansla ilişkili bulundu. Araştırma bu değişimler ile belirtiler arasında ilişki kuruyor; dalgaların doğrudan halüsinasyona veya hafıza kaybına neden olduğunu kanıtlamıyor. Bu ayrım, sonuçların klinik değerlendirmesinde önem taşıyor.
EEG erken tanı için bir biyobelirteç olabilir mi?
Araştırmacılar, uyku benzeri yavaş dalgaların Parkinson hastalığındaki motor dışı belirtileri izlemek açısından yeni bir biyobelirteç adayı olabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte bu dalgaların hastalık başlamadan önce saptanıp saptanamayacağı, uzun dönemli takip çalışmalarıyla değerlendirilmek zorunda. EEG’de gözlenen söz konusu örüntü şu anda Parkinson’un erken tanısında doğrulanmış bir test değil. Ayrıca çalışma, bu aktiviteyi değiştirmenin halüsinasyonları ya da bilişsel sorunları tedavi edeceğini göstermiyor.
Daha geniş araştırmalara ihtiyaç var
Sonuçların farklı hasta gruplarında tekrarlanması, ilaçların ve uyku özelliklerinin etkisinin ayrıntılı incelenmesi ve bulguların uzun vadede hastalık seyriyle karşılaştırılması gerekiyor. Çalışma, Parkinson’un yalnızca hareket bozukluklarıyla sınırlı olmayıp algılama ve düşünme süreçlerini de etkileyen karmaşık bir hastalık olduğunu vurguluyor.

İlk yorum yapan olun